Canaan: Palestijnse Fairtrade-producten voor een betere toekomst

29-03-2014 12:00

We hebben jarenlang samengewerkt met Canaan Fairtrade, om hun prachtige olijfolie in de Nederlandse bio-winkels te zetten.
Helaas moesten we hier dit jaar mee stoppen, vooral omdat er te weinig van verkocht werd om het rendabel te maken om de olijfolie naar Nederland te halen.
We vinden dit heel jammer en laten graag de informatie over Canaan en over onze samenwerking met hen op onze website staan, zodat je erover kunt lezen.

In het najaar van 2009 ging Allard ten Dam, één van oprichters van De Nieuwe Band, met een groep Nederlanders naar Palestina om kennis te maken met het land en met de boeren die de olijven leveren aan de fabriek van Canaan Fairtrade in Burquin. Hieronder een persoonlijk verslag van Allard (op de foto in het groene shirt).

''"Persoonlijk voel ik me ruim 30 jaar verbonden met het Palestijnse volk en De Nieuwe Band heeft sinds 2008 de Fairtrade biologische olijfolie van Canaan in het assortiment. In november 2009 ben ik daarom met een groep Nederlanders naar Palestina gegaan om kennis te maken met het land en vooral met de boeren die de olijven leveren aan de fabriek van Canaan. Waar ik ook kijk zie ik olijfbomen en ik word stil van het besef dat hier al duizenden jaren olijfbomen staan. Palestina is de bakermat van de olijfboom. De boeren bij wie we logeren vertellen me dat elk gezin zo’n 200 liter per jaar gebruikt. Ik verbaas hun net zo als ik vertel dat ik misschien op zo’n 6-7 liter uit kom. Zij doen er dan ook bijna alles mee. Veel mensen maken bijvoorbeeld zelf zeep thuis."''

Allard op bezoek in Palestina en helpen bij de olijvenoogst

Goede en slechte oogsten

''"Palestijnse boeren zijn eraan gewend dat goede (messy) en slechte (shelton) oogsten elkaar afwisselen. Maar dit jaar was wel heel extreem "shelton". De boeren die we bezoeken in Beit Jalla, Sebastia, Kufr Rai en Burquin, vertellen ons dat er maar 5 tot 10% van de opbrengst van een goed jaar gehaald wordt en dat veel boeren zelfs helemaal niets kunnen oogsten. De kleine hoeveelheid olijven die we tijdens het plukken van de bomen halen, spreekt boekdelen. Olijven vormen zo’n 70% van het inkomen van Palestijnse boeren. 2009 is dus een regelrechte ramp voor de boeren die in veel gevallen geen enkele financiële reserve of andere inkomsten hebben. In mei was er een zware storm waardoor veel olijfbloesem kapot gewaaid is. Het steeds nijpender tekort aan water doet geen goed aan de olijven die de storm overleefd hebben."''

''"Olijfbomen kunnen goed tegen droogte, maar water is wel essentieel voor een goede opbrengst. Alternatieven hebben de Palestijnse boeren nauwelijks, want het daarvoor benodigde water onder de Westbank en van de Jordaan wordt door Israël en de vele settlements (Israëlische nederzettingen met soms wel 20-30.000 woningen) onttrokken. Mamoun Sbaih, één van de olijfboeren, vertelt dat één keer in de 10 tot 14 dagen de waterkraan in hun dorp 2 uur lang opengaat. Het is dan zaak om de waterput te vullen. De bewoners in de settlements en in Israël krijgen daarentegen 24 uur per dag water. Als ik een boerenvrouw vraag wat haar droom is, vertelt zij dat ze droomt dat kinderen veilig naar de universiteit kunnen en dat de boeren weer water krijgen zodat ze zelf de gewassen kunnen telen die ze nu moeten kopen uit Israël."''

Palestijnse olijvenboer met handen vol olijven

Samenwerken en feestvieren ondanks de omstandigheden

''"Ik was op de hoogte van wat ik op de Westbank zou aantreffen. Na een paar dagen echter wordt ook ik neerslachtig bij het zien van de vele checkpoints, wachttorens, controles, zwaarbewapende soldaten, nederzettingen en door het Israëlische leger omgehakte olijfbomen. Het is vreselijk om te zien dat olijfboomgaarden afgesneden worden van de dorpen waar de boeren wonen. Dit gebeurd op allerlei manieren: by-passwegen, patrol roads en de lange muur. Het meehelpen met olijven plukken in de boomgaard ervaar ik daarom als een feest. De hele dag buiten in de heuvels. Stilte rondom die verbroken wordt door het met de hand afritsen van de olijven, gesprekken tijdens de picknick. We zitten te smullen van de hummus, falaffel, pitabroodjes en natuurlijk olijven. Allemaal heel erg "zaki, zaki" (lekker). Zo nu en dan heft iemand een lied aan en ik draag daar graag een vrolijke noot aan bij. Olijven plukken is een gezamenlijk gebeuren. Met soms wel acht mensen tegelijk zijn we bezig om de olijven van één boom te strippen. Er worden bewust geen stokken gebruikt omdat die de olijven kunnen beschadigen."''

gezamenlijk plukken van olijven

Canaan Olijfolie Festival

''"Aan het eind van de week vind het echte feest plaats: het jaarlijkse Canaan Olijfolie Festival. Beduidend minder boeren dan voorgaande jaren, want ja, zonder oogst valt er niet zoveel te vieren. Toch nog wel honderden feestvierders. We krijgen van Nassar Abufarha, oprichter van de boerencoöperatie een rondleiding door de moderne fabriek. In de fabriekshal een prachtige mozaïek op de muren met woorden afgebeeld die staan voor de woorden die voor Canaan belangrijk zijn zoals waardigheid, samen, Fairtrade, boeren en, jawel, olijven, Daarna picknicken we in de olijfboomgaarden rondom de fabriek. Er wordt veel muziek gemaakt, gezongen en gedanst. Het plezier en trots op hun fabriek spat ook af van de gezichten van de veelal jonge medewerkers van Canaan. En natuurlijk krijgen we versgeperste "raw" ongefilterde groene olijfolie die heerlijk zacht is. Als toetje hoor ik het onmiskenbare getrompetter van kraanvogels en als ik omhoog kijk zie ik daar zo’n 100 kraanvogels boven de fabriek die in grote cirkels rondcirkelen, gedragen door de thermiek."''

Toekomst voor een nieuwe generatie

''"Ik ben blij dat ik ben gegaan. Blij vanwege het plezier wat ik met de Palestijnse boeren beleefd heb. De warmte, gastvrijheid, belangstelling en de humor. En het samen olijfplukken, eten, zingen en dansen en onze gesprekken. Te zien en te ervaren dat de mensen die we hebben ontmoet, niet blijven hangen in frustratie, maar werken voor de toekomst. Niet zozeer dat ze zelf geloven dat ze het nog zullen beleven dat er een oplossing komt die recht doet aan hun volk, maar dan in ieder geval wel voor de toekomst van hun kinderen."''

Allard