Tonijn.. hoe zit dat eigenlijk?

04-01-2011 12:00

Wie weet hoe dat nou precies zit met tonijn? Welke soorten mag je nu wel en niet eten en hoe zit dat met de verschillende vismethoden en wat is dolfijnvriendelijk? Rens van der Bulck is eigenaar van Rio de Bio te Utrecht en degene die Fish4Ever naar Nederland gehaald heeft. Danzkij Rens werken Fish4Ever en De Nieuwe Band nu nauw samen en is deze duurzame vis--in-blik in heel veel natuurvoedingswinkels te koop. Rens heeft zich intensief in dit onderwerp verdiept en geeft opheldering over de soms gecompliceerde kanten van dit onderwerp.

Biologische tonijn?

''"Als het om problemen in de landbouw gaat hebben we het aardig voor elkaar. Biologische landbouw heeft een wettelijke basis, heeft aanzien, er is een Europees logo, er is kennis, er zijn producten, natuurvoedingswinkels, er is bio in de supermarkt. We hebben alle middelen in handen om problemen op dit gebied op te lossen, ook al zijn we er nog lang niet, ook op dit gebied.

Als het om problemen in de visserij gaat is het een stuk lastiger. De problemen zijn groter en de oplossingen zijn gecompliceerd. Alleen al wat betreft tonijn zijn er veel vragen. "Dolfijnvriendelijk?" "Is alle tonijn verkeerd?" "Wie weet welke soort bedreigd wordt of niet?" "Wat zijn FAD’s en longlines?" "Bestaat er biologische tonijn?" "Moeten we kiezen voor kweek of wild?" "En hoe betrouwbaar is MSC?""''

lijngevangen tonijn op de Azoren

Soorten tonijn

''"Tonijn is een verzamelnaam voor een aantal grote snel zwemmende roofvissen, die zich in over grote delen van de wereldoceanen verplaatsen. Commercieel worden er 22 tonijnsoorten gevangen, waarvan de Skipjack de kleinste is (2 kilo) en vooral wordt gevangen om in blik te verwerken. Het is de meest gevangen soort (50% van het totaal). Omdat de Skipjack zich snel vermenigvuldigt hebben ze relatief weinig last van overbevissing, maar ook hier zijn de eerste tekenen al zichtbaar. Grotere soorten als “Blue fin” (deze vis kon vroeger wel zo’n 900 kilo wegen) en “Big eye” planten zich zo langzaam voort, dat ze vaak gevangen worden voor ze zich hebben kunnen vermenigvuldigen en staan nu op het punt om uit te sterven. Ook de iets kleinere soorten als “Yellow fin” en de witte tonijn hebben het zwaar. "''

Bijvangst

''"Bijvangst is een groot probleem bij tonijnvisserij. Vreemd genoeg, in tegenstelling tot de verhalen die de ronde doen, maken dolfijnen nauwelijks deel uit van de bijvangst. Slechts 4% van de tonijn zwemt samen met dolfijnen. De brute afslachting van dolfijnen waar de wereld (terecht) ontsteld over was, is al lang verleden tijd. De rest van de tonijn was altijd al dolfijnvriendelijk."''

Vismethoden

''"Veel tonijn wordt gevangen door grote internationaal opererende industrieboten die in staat zijn complete zeeën leeg te vissen. Wat ze achterlaten zijn onderzeese woestijnen zonder enige vorm van leven. Van de vele soorten vismethoden (de één schadelijker dan de ander) zijn FAD’s misschien wel het meest destructieve. FAD’s zijn drijvende objecten (vlotten) die plankton, kleine vissen, grotere vissen, (jonge) tonijnen, haaien, schildpadden aantrekken. Met een ringnet (purse seine net) kan in één keer alles gevangen worden. Slechts een deel van de vangst wordt gebruikt, de rest is afval. Alleen dolfijnen ontsnappen aan de netten; ze springen er simpelweg uit. Het wrange is dat juist daarom deze “dolfijnvriendelijke” methode zo populair is geworden."''

''"Maar niet alleen zeedieren ondervinden schade, ook kleine vissersgemeenschappen die afhankelijk zijn van de zee voor hun inkomsten en voor hun voeding, hebben steeds meer moeite om de nodige vis te vinden. Zo wordt er in Afrikaanse wateren, naast de visrechten die door overheden verkocht zijn aan buitenlandse vloten, voor 1 miljard aan illegale vis gevangen."''

Wat zijn de alternatieven?

'''Biologische tonijn?'''
''"Tonijn zwemt van nature duizenden kilometers over de wereldzeeën. Het is onmogelijk te controleren, laat staan te manipuleren, waar hij zwemt en wat hij eet. Tonijn zal dus nooit biologisch kunnen zijn."''

'''Dolfijnvriendelijk?'''
''"De meeste logo’s die hierop wijzen, zijn zelfverzonnen en zonder waarde. Earth Island Institute heeft een systeem waarbij specialisten over de hele wereld meevaren en rapporteren wat er gevangen wordt. Alleen grote schepen kunnen zich dat veroorloven. En juist grote schepen veroorzaken de problemen. Bovendien tonen ze aan wat iedereen al kon weten: dat ze geen dolfijnen vangen. "''

'''MSC'''
''"Het enige onafhankelijke “EKO” vislogo is MSC. In het leven geroepen door bedrijfsleven (Unilever) én natuurbeschermers (WNF) eist het per vissoort, per gebied, per vissergroep dat de commercie, met lokale vissers én natuurbeschermers samen met een gedegen plan komen waarop ze door onafhankelijke specialisten worden gecontroleerd. Ondanks de ingewikkelde en lange procedure groeit MSC de laatste jaren explosief. Er is op dit moment maar één soort MSC-tonijn: het duurdere lijngevangen Albacore uit de Noordoostelijke Pacific (Californië). Geen echt alternatief voor de goedkope skipjack in blik die in de supermarkt ligt. Een aantal andere soorten komen er aan, maar dit kan nog even duren."''

'''Lijngevangen tonijn!'''
''"Nog steeds zijn er talloze kleine vissers die tonijn vangen met de lijn (hengel). Eén voor één. Zo vangen ze alleen volwassen tonijn die zich heeft kunnen voorplanten, de school kan zich dan weer snel herstellen. Bijvangst is er niet."''

lijngevangen tonijn van Fish4Ever

Fish4Ever doet het anders dan de meeste vis-producenten. Fish4Ever werkt samen met traditionele vissersgemeenschappen die met duurzame methoden werken.De vissers vangen selectief en leveren de beste kwaliteit. In ruil daarvoor krijgen ze een goede prijs voor hun vis.Fish4Ever werkt niet alleen samen met de vissers, maar ook met maritiem biologen, milieu-organisaties en en controle-organisaties om op die manier tot de beste keuzes te komen op het gebied van eerlijke vis. Zo is er zo goed als geen bijvangst en wordt er niet met grote industrieboten gewerkt.
Bij de producentenportretten kan je nóg meer informatie lezen over de duurzame manier waarop Fish4Ever werkt.

Pan do Mar en Thinkgreen

Naast Fish4Ever hebben we bij De Nieuwe Band ook tonijn van Pan do Mar en Thinkgreen. Hoe zit het daar dan mee?
Zowel de tonijn van de Gallicische visserscoöperatie Pan do Mar als van het Griekse Thinkgreen wordt gevangen met de “Pole and Line” methode (lijngevangen dus). Op de website van Pan do Mar zijn filmpjes te zien waarop je kunt zien hoe dit in zijn werk gaat. MSC-certificering is ook voor deze vissers geen optie. De kosten zouden niet in verhouding staan tot de opbrengst. Thinkgreen is wel bezig met de afronding van certificering via “Friends of the Fish” en verwacht in de loop van 2011 onder dit certificaat uit te kunnen leveren.